Chronische stress

In de tijd van de jagers en de verzamelaars werd je als mens wakker in je grot of hutje en dan moest je op pad om je eten te gaan verzamelen. De makkelijkste manier is om de bessen, noten, vruchten, groentes uit de buurt te eten. Dus je ging je eten verzamelen. Bij je tochtje langs de eetbare planten (dat wisten alle mensen in die tijd) hoor je ineens wat achter je. Je staat stil, je luistert, je schat in wat er achter je is. Is het een dier? En wat voor dier is het? Je hoort dat het een roofdier is, op dat moment gaat je hart sneller kloppen, je ademhaling gaat omhoog. Nog een inschatting: kan ik vechten of moet ik vluchten? Je lichaam is in de opperste staat van alertheid. Al je zintuigen werken beter en je spieren lijken superkrachten te hebben. De stress die je lichaam heeft, maakt dat je in deze situatie snel en adequaat kan reageren. Dit is stress die goed is voor de mens om te overleven.

Helaas leven we tegenwoordig in een tijd waarin mensen (veel) stress ervaren. We willen veel, we kunnen veel, de mogelijkheden zijn eindeloos. Die stress kunnen we hebben om allerlei verschillende redenen. Een slecht huwelijk/ relatie, problemen op het werk, moeilijkheden met de kinderen. Maar ook kan je jezelf stress opleggen door de lat voor jezelf heel hoog te leggen. Hele hoge verwachtingen voor jezelf te hebben. Door je continu druk te maken over wat andere mensen van je denken. En je altijd te meten aan de mensen om je heen. Deze stress is slecht voor de mens om te overleven.

Je leeft in je hoofd, piekert veel, en kunt je moeilijk ontspannen. Slapen gaat slechter. Je hebt veel hoofdpijn of andere pijntjes in je lichaam. Je batterij raakt steeds leger en het opladen lukt niet meer. Je stevent af op overspannenheid of een burn out. Je autonome zenuwstelsel raakt overbelast. Huh wat? Autonome zenuwstelsel.

Autonome zenuwstelsel

Dit is het (vegetatieve) zenuwstelsel dat een groot aantal onbewust plaatsvindende functies regelt. Zoals bijvoorbeeld de ademhaling en de spijsvertering. Heel fijn, want daar hoef he allemaal niet over na te denken. Het regelt zich allemaal vanzelf!

Binnen het autonome zenuwstelsel hebben we twee regelsystemen. Namelijk het sympathische zenuwstelsel en het parasympatische zenuwstelsel (tjonge jonge wat is het een ingewikkeld gebeuren dat zenuwstelsel, ik snap dat we er zo’n moeite mee hebben ;-))

Ik leg het nog wat verder uit:
Het sympathische zenuwstelsel = het gaspedaal van ons lichaam. En dit gedeelte van ons zenuwstelsel heeft als doel ons in leven houden, om te overleven in levensbedreigende situaties. Het helpt ons te vechten of te vluchten. Op zo’n moment ga je het hormoon adrenaline aanmaken en gaat je lichaam over in de actie stand. Je bloeddruk, je hartslag en je ademhaling gaan omhoog. Je lichaam verbruikt veel energie in deze stand. Als je in zo’n situatie bent geweest, een situatie die heftig was, bijvoorbeeld een aanrijding in de auto, dan kan je je daarna helemaal leeg voelen. Alle energie is dan weg uit je lichaam.
Het parasympatische zenuwstelsel = het rempedaal van ons lichaam of de acculader. Het is de tegenhanger van het sympatische systeem en zorgt voor rust, opbouw en herstel. Als dit zenuwstelsel actief is dan daalt je hartslag, gaat je bloeddruk omlaag en krijgen je spieren en organen voldoende bloed en zuurstof. Het zorgt dus voor herstel.

Stress: wat doet het met je?

Wat gebeurt er nou als je veel stress ervaart (en dat kan om veel verschillende redenen zijn)? Dan wordt er continu gebruik gemaakt van je sympathische zenuwstelsel. Je drukt door de stress en de drukte van het dagelijkse leven continu op dat gaspedaal. En hoe langer dat duurt hoe harder je het gaspedaal in gaat drukken.
De balans tussen gas geven en afremmen is weg. Je staat continu in de actie stand. Er is geen tijd meer voor rust en daardoor ook geen tijd voor herstel. Je krijgt de kans niet meer om op te laden. Je parasympatische zenuwstelsel raakt verstoord. Er is sprake van chronische stress.

Als je chronische stress ervaart dan kan dit lijden tot een groot aantal stressklachten waaronder vermoeidheid, geen zin hebben om dingen te doen, je gespannen voelen, je bent futloos, je hebt een kort lontje, je blijft aan het piekeren, je kan spierpijn krijgen door stress (vaak in de schouders), je kan nier stoppen met werken, concentratieproblemen, slaapproblemen, je bent sneller ziek.

Verminder stress

Het is natuurlijk makkelijker gezegd dat gedaan, want als je in een stressvolle situatie zit dan is het natuurlijk lastig om er uit te stappen en afstand te nemen. Kijk vooral naar wat jij kan doen en en niet naar de situatie. Een aantal tips om stress te verminderen.

Pak je eigen gedachten aan: stress wordt in heel veel gevallen veroorzaakt door je eigen negatieve gedachten. We bedenken als er iets gebeurt vaak een heel rampenscenario bij. Dan is de situatie niet meteen heel erg, maar vooral dat wat we denken wat er gaat gebeuren. En die gedachten zijn vaak verre van realistisch.

Ga bewegen: door te bewegen kan je lichaam de adrenaline die je door stress aanmaakt afbreken. Je gaat van in je hoofd zijn, naar (letterlijk) in je lichaam zijn. Regelmatig bewegen zorgt er voor dat je met stress om kan gaan en helpt je te ontspannen door de gelukmakende stofjes die je aanmaakt. Dit hoeft niet meteen 5 keer in de week in de sportschool. Maar je kan ook gaan wandelen, een fietstocht maken, je huis een flinke poetsbeurt geven, tuinieren. Doe wat past bij jou!

Eet gezond: dit is belangrijk omdat je lichaam blijft voorzien van alle voedingsstoffen die het nodig heeft. Je zorgt daardoor dat je voldoende energie hebt en daardoor niet in tekorten schiet.

Schrijf op waar je over piekert of praat erover: hiermee kan je eigen gedachten structureren en uiteindelijk misschien ook wel loslaten. Ik merk dat ik door het van me af te schrijven of te praten meer los kan laten. Het blijft dan minder in mijn hoofd rondspoken.

Bedenk dingen waar je energie van krijgt en maak er tijd voor: ME-time wordt het ook wel genoemd. Iets doen voor jou en waar jij je heel fijn bij voelt. Net als bij bewegen worden er gelukmakende stofjes aangemaakt als je dingen doet die je leuk vind. Je kan ook dan even dat wat in je hoofd zit loslaten.

Ontspan door meditatie of ademhalingsoefeningen: door de rust te nemen, je te focussen op je ademhaling en de focus uit je hoofd in je lichaam te krijgen ga je uit je stressmodus en in je rust modus. Je activeert daarmee zelf je parasympatische zenuwstelsel. Je ademhaling is een hele krachtige tool daarvoor. Denk maar eens aan een moment die je heel spannend vond, als een soort van automatisch adem je een paar keer diep in en uit. Om jezelf te kalmeren. En dat werkt!

Vermijd suikers: als je gestrest bent dan heb je een hoog cortisol gehalte en die zorgt voor een hoge bloedsuiker, omdat je snel moet kunnen reageren in een stressvolle situatie. Als je dan ook veel suiker eet dan stijgt je bloedsuikerspiegel helemaal de pan uit. Dat zorgt weer voor mega suiker dips waardoor je je moe en futloos voelt. Je houdt de stress in je lichaam in stand.

Doe een ding tegelijk met aandacht (mindfull): stop vooral met multi tasken. De mens kan dat niet (nee zelfs wij vrouwen niet). Uit heel veel onderzoeken blijkt dat als je een ding doet met aandacht dat je dan veel effici├źnter werkt dan wanneer je meerdere dingen tegelijk doet. Het geeft ook veel meer rust als je dat doet. Een ding doen, afronden en door naar het volgende. Ik vind het heerlijk om er een lijstje bij te gebruiken. Het opschrijven helpt om het uit mijn hoofd te krijgen en het afstrepen wanneer het afgerond is, geeft me voldoening (lees: succeservaring).

Wat ga jij doen?

Misschien ervaar je niet veel stress en dan zeg ik blijf vooral doen wat je doet. Waarschijnlijk doe je dan automatisch al veel van de bovenstaande dingen. En zal je vooral je ‘negatieve’ gedachten onder controle hebben. Mijn man Tycho is een voorbeeld daarvan. Die is totaal niet stress gevoelig! Zijn lijfspreuk is ook ‘Daar ga ik niet over!’. Hij laat dingen gewoon naast zich liggen als het voor hem niet van belang is. Heerlijk!
Kijk eens of je een van de dingen kan oppakken en de komende weken mee aan de slag kan gaan. Al is het maar een paar minuten per dag. Ik begin de dag (na het uitruimen van de vaatwasser) altijd met 4 minuten mediteren (zitten, ogen dicht en ademen). Even kort, maar toch een heel bewust momentje.

Laat mij vooral weten wat je gaat proberen! En als ik kan helpen, let me know.

Liefs Marleen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *