Houd jezelf voor de gek

In de tijd dat ik nog voor de klas stond en drie dagen in de week werkte, sportte ik ook al graag. Ik vond het heerlijk om even met mijn lichaam bezig te zijn en even geen mama, juf of echtgenoot te moeten zijn. Maar ja mijn tijd was toen wat schaarser met twee en later drie jonge kinderen. Toch probeerde ik altijd twee keer in de week te gaan.
Vaak ging ik op donderdagavond naar de Bodystep/ BBBB, omdat ik dat het leukste vond. Mijn gedachten gedurende de dag: ‘Ik ga vanavond wel, maar ik wel even kijken of het lukt met de kinderen op bed leggen.’ ‘Misschien kan ik toch beter niet gaan, want de was moet nog opgevouwen worden.’ ‘Het is wel lekker dat sporten, maar ik moet nog even iets voor mijn werk doen.’ ‘Ook zo vervelend voor Tycho dat ik weg ga vanavond.’ DIT GING DAN DE HELE DAG DOOR!! Zo vermoeiend. Gelukkig heb ik de gave om mezelf uiteindelijk onder mijn kont te kunnen trappen en dat ik dan gewoon ging. Maar dat kostte me wel wat.

Moeder van drie: altijd druk

Heel veel mensen zullen dit wel herkennen (hoop ik toch anders moet ik mezelf toch nog even laten nakijken). De tweestrijd in jezelf. Dat zijn letterlijk je verschillende soorten hersenen die dit doen.

Onze hersens

Wij hebben vanuit vroeger een evolutie mee gemaakt in onze hersenen. Saai verhaal, maar waar het op neer komt is dat we drie soorten hersens hebben. Even een kort biologie lesje. Hoewel je twee hersenhelften hebt, bestaan je hersenen uit drie delen: het menselijk brein (de neocortex), het emotionele brein/zoogdieren brein (limbische brein) en het reptielenbrein (het oudste en kleinste deel van je hersenen). Deze drie delen  hebben allemaal een andere functie.

Het reptielenbrein is het oudste deel van ons brein. En dit deel van ons brein is maar op een ding uit en dat is overleven. Dit deel van het brein reageert instinctief en automatisch en is verantwoordelijk voor de fight or flight reactie.
Het zoogdieren brein is het deel van de emoties, ons sociale gedrag en onze motivatie. Dit deel van je hersens zorgt ervoor dat je weer dingen doet die je gelukkig maakt (lekker eten, lachen, knuffelen) en die vermijdt de dingen die je ongelukkig maken (angst, pijn, verdriet).
En dan is het er nog het grote menselijke brein (de neocortex). Dit is eigenlijk de meest verstandige van de drie hersenen.

Samenspel tussen hersenen

Je hersenen werken samen en die maken samen de beslissingen om dingen te doen of niet te doen. Veel komt uit je grote verstandige brein, maar je snapt dat je andere twee breinen ook wel een behoorlijke vinger in de pap  hebben. Bij mij waren de verschillende hersenen veel met elkaar in strijd. En dat kan ook zo werken als je probeert gezonder te leven. Een voorbeeld: je hebt je voorgenomen om geen alcohol meer te drinken (of als dat te heftig is geen alcohol door de week). Daar begin je vol goede moed aan totdat je op een dag met een vriendin op het terras hebt afgesproken. Je zoogdieren brein weet van de vorige keer dat het heel gezellig was met een wijntje op. Je neocortex probeert het nog wel: ‘Je zou gezondere gaan leven en niet meer drinken door de week.’ ‘Ja, maar het is zo gezellig.’ ‘En een wijntje kan toch geen kwaad.’ Ok je gaat overstag, misschien ook door de druk van je vriendin. Dan neem je toch maar dat wijntje. Eentje dan…..maar die ene smaakt goed en je denkt: ‘Nu is het toch al verpest, dan neem ik er nog maar een.’ Portie bitterballen erbij? Ach ja kan ook nog wel. Je zoogdieren brein denkt: ‘Yes, helemaal happy!’ Misschien dat je ergens nog een moment van schuldgevoel voelt opkomen, maar dat praat je dan gemakkelijk goed. ‘Ik had dit wel even verdiend, het was zo druk de laatste tijd, maandag begin ik wel weer.’

Herkenbaar

Herken je dit? Als je zoiets niet herkent, dan lieg je wel heel hard tegen jezelf. Dit doen we natuurlijk op allerlei niveaus he. Ik had in de bovenstaande situatie ook kunnen denken: ‘Ik ben zo druk de hele dag met de drie kinderen. Ik ben te moe om nog te gaan sporten. Ik kan Tycho toch niet alleen laten met de kids. Dan ga ik volgende week wel drie keer (NOT).’ En vervolgens zit ik met een mega rot gevoel op de bank en is het voor Tycho geen gezellige avond (haha).

Take controle

Wees je bewust van dit soort momenten. Als je namelijk weet dat dit soort dingen gebeuren, dan kan je even uit de situatie stappen. Van een afstandje naar jezelf kijken terwijl jou dit overkomt (want je kon er immers niks aan doen dat je op een terrasje had afgesproken 😉) dat kan je weer de regie geven. En misschien heb je dat wijntje al besteld, maar neem je er ook een glaasje water bij en stop je na die ene. Prima!

Lastig?

Ja dat is het wel, want je hersenen willen zo comfortabel mogelijk leven op de automatische piloot. Niet te veel nadenken en doen waar je zin in hebt. Dat moet ook af en toe kunnen, maar probeer dat te doen als je vakantie hebt. Een paar weken per jaar en de rest ben je verstandig. En dat betekent niet dat je niet kan genieten. Maar daar schrijf ik de volgende keer meer over.

Liefs Marleen

Mindset

Op een van de opleidingsdatum van de Efaa voor leefstijlcoach kreeg ik een tip om het boek Mindset van Carol Dweck te gaan lezen. Ik interesseer me erg voor wat een mindset met je kan doen. Dat wat jij denkt beïnvloedt jouw leven op zoveel vlakken. Ergens zou ik nog wel een eer psychologie willen studeren, maar dat komt in mijn volgende leven wel ;-). We kennen de self fulfilling prophecy, de zelfvervullende voorspelling: je gelooft dat er iets gaat gebeuren en doordat je het gelooft gebeurt het ook. Want je past je gedrag er op aan. Dit kan positief of negatief werken.

Uit een psychologisch experiment uit 1966 van de psycholoog Robert Rosenthal kwam dit mooi naar voren. Het heet het  Pygmalion effect, vernoemd naar de Griekse mythe. In dit experiment nam Rosenthal intelligentietesten af van studenten. Alleen vervalste hij de uitkomsten willekeurig en gaf deze aan de docent. En wat bleek: de studenten die als uitkomst ‘intelligent’ hadden haalden betere resultaten. De docent had hogere verwachtingen van de ‘intelligente’ studenten, gaf ze wellicht meer aandacht en daardoor deden deze studenten het beter.

Ik schrik daar altijd een beetje van. Het effect dat een leerkracht heeft op zijn leerlingen. Ik denk dan altijd terug aan mijn eigen tijd voor de klas en vraag me af of ik hetzelfde deed. Onbewust dan. Tja daar kan ik niet zo veel meer aan veranderen. Laten we dan naar de toekomst kijken.

Mindset

We gaan weer even terug naar het boek. Carol Dweck is een proffesor in de psychologie die verbonden is aan Stanford University. Ze doet onderzoek op het gebied van motivatie. En dan onderzoekt ze vooral welke mensen succesvol zijn en vooral waarom ze dat zijn.

Toen Carol net begon aan haar carrière werd ze verrast door de reactie van de kinderen in haar onderzoek. Ze wilde observeren hoe kinderen met falen zouden omgaan. En tegen haar verwachtingen in zei een jongen toen hij moeilijke vraagstukken moest oplossen: ‘Leuk, een uitdaging!’ En een andere jongen zei: ‘Ik hoopte al zo dat ik er wat van zou kunnen leren!’

Door de reactie van die kinderen was Carol vastbesloten om uit te zoeken hoe het komt dat deze kinderen zo tegen falen aan kijken. Deze kinderen weten dat de menselijke capaciteiten, zoals intellectuele vaardigheden niet vastliggen. Ze kunnen ontwikkeld worden door training. Carol dacht altijd dat dit vast lag. Je bent slim of je bent het niet. En als je faalt dan ben je niet slim.

De twee mindsets

Statische mindset

De statische mindset, ofwel de fixed mindset, is de mindset waar Carol Dweck aan het begin van haar onderzoek in zat. Men gaat er van uit dat je intelligentie, je kwaliteiten en je persoonlijkheid vastliggen. De mensen met deze mindset hebben ook de neiging zichzelf continu te bewijzen. Je moet je vooral slim voordoen, niet dom! In het boek geeft ze tal van voorbeelden van mensen die talentvol zijn en best veel bereiken, maar zich er niet voor in willen spannen. Bijvoorbeeld tennisspeler John Mc Enroe. Hij vond dat hij het talent had en wilde niet hard werken om beter te worden. Hij kon ook heel slecht tegen zijn verlies en gaf iedereen de schuld van zijn eigen falen. We kennen hem allemaal nog wel van zijn woede-uitbarstingen op de de tennisbaan.

Mensen met een statische mindset vinden ook niet dat je hard moet werken om iets te bereiken. Je kunt het of je kunt het niet. Als je er hard voor moet werken dan ben je niet slim genoeg. Ze zullen ook sneller opgeven als het moeilijk wordt.

Fouten maken is in een statische mindset falen en falen staat gelijk aan dom zijn. Mensen met deze mindset willen geen fouten maken. En zullen daardoor ook moeilijke dingen uit de weg gaan.

Mensen met een statische mindset kunnen ook slecht tegen feedback. Ze zien dat vaak als een aanval op zichzelf als persoon. Als ze te horen krijgen dat ze iets anders, of beter moeten doen, dan denken ze dat het niet goed hebben gedaan. Grote kans dat ze dan het bijltje erbij neergooien en denken ‘Ik kan dit niet, ik ben ook zo dom.’ Ik herken dit soms ook wel bij mezelf. Dan is het wel een beetje afhankelijk waar ik feedback op krijg en hoe de feedback wordt gebracht. Maar ik kan (of kon) dan wel denken: ‘Oh wat ben ik toch een sukkel. Ik ben ook zo dom.’ Het bijltje erbij neergooien doe ik niet zo snel en na deze eerste reactie pak ik de feedback op en ga ik ermee aan de slag.

Groei mindset

Bij de groei mindset, ofwel de growth mindset, gaat men ervan uit dat de eigenschappen en kwaliteiten die je hebt het beginpunt zijn waarvandaan jij je kunt ontwikkelen. En hoewel mensen op alle mogelijk manieren van elkaar verschillen is iedereen in staat om zich te ontwikkelen. We zijn maakbaar. Door er hard voor te werken kunnen we alles ontwikkelen bij onszelf.

Vanuit deze mindset leer je om jezelf te ontwikkelen en beter te maken. De focus ligt op leren. Je maakt daarbij fouten, want dat hoort erbij. Het resultaat is minder belangrijk bij een groeimindset. Als ik de nieuwe releases van Les Mills moet geven, gaat er altijd wel wat fout tijdens de eerste keer. Maar door het maken van die ‘fout’ gebeurt het nooit meer. Ik heb er van geleerd en vergeet dat nooit meer. Ach en de lessen erna maak ik vaak genoeg nog wel eens een fout.

Je werkt hard voor datgene waar je mee bezig bent en dat levert heel veel voldoening op. Dat geeft je ook weer de boost om door te gaan. Je houdt je eigen motivatie eigenlijk in stand. Mensen met een groeimindset vinden moeilijke situaties juist een manier om zich te ontwikkelen en er van te leren.

In een groeimindset vind je feedback belangrijk om te kunnen leren. Je neemt dat mee in je ontwikkeling en ziet dit niet als een aanval.

De reis naar de groeimindset

Het hebben van een groeimindset kan je op zoveel vlakken helpen. Niet alleen bij het leren/ studeren. Maar ook in je relatie, in je vriendschappen, bij het sporten, op je werk, als ouder, als coach. Om bij een groeimindset te komen beschrijft Carol Dweck een reis in een aantal stappen.

Stap 1:

Omarm je statische mindset! Huh? Ja echt! Want iedereen heeft trekjes van een statische mindset. We hebben allemaal een combinatie van een statische en een groeimindset in ons. En dat is goed om te weten. Als je dit weet dan kan je ook zien wanneer je vanuit de statische mindset reageert.

Stap 2:

Daarna ga je kijken wat je statische mindset triggers zijn. Dan kan zijn als je een nieuwe uitdaging aan gaat. Je statische mindset zegt dat je waarschijnlijk niet voldoende kwaliteiten in huis hebt. Of misschien is het als je ergens mee bezig bent en je loopt vast. Je zit op een dood spoor. Je statische mindset wil dan opgeven en je laten stoppen waar je mee bezig bent. Of misschien als je gefaald hebt. Als er iets wat je het gedaan heel erg fout is gegaan. Je statische mindset vertelt je dat je een stommeling bent en dat je niks kan.

Ik weet van mezelf dat ik heel erg getriggerd word als ik iets fout doe. Ik denk dan inderdaad dat ik een stommeling ben en dat ik altijd alles fout doe. Ik ben dan heel boos op mezelf. En dat gevoel blijf ik heel lang houden. Dat borrelt ook echt op willekeurige momenten op. Maar ik kan ook best behoorlijk in de statische mindset schieten als ik iets uitdagend moet doen. Ik ben dan echt heel bang dat ik het niet kan en ik ga mezelf heel sterk vergelijken met anderen. ‘Zij kunnen dat vast wel en ik niet. Zij zijn zoveel beter.’ En al dat soort gedachten schieten door mijn hoofd. Als een duiveltje die op mijn schouder zit en me dit soort dingen in praat.

Stap 3:

Geef je statische mindset persona een naam. Uhm….ja dat kan. Als je dit doet geeft dit je wel inzicht in wat je statische mindset persona met je doet. Het geeft je inzicht wanneer je getriggerd wordt en je statische mindset persona om de hoek komt kijken.

Ik moet wel even goed nadenken over mijn persona. Als ik iets fout doe dan komt er een strenge schooljuf om de hoek kijken, die zegt dat ik zo’n stommeling ben en dat ik nooit iets goed doe. Beetje zoals juf Bullstronk van Mathilda. Mijn persona is iets minder heftig dan haar.

En als ik nieuwe dingen moet doen en me onzeker voel, dan staat er een dominante vrouw vol van zelfvertrouwen met haar armen over elkaar te kijken. Zo van dat kan jij toch niet jongedame. Je hebt er de kennis niet voor, je hebt er de opleiding niet voor, je weet niet wat je doet. En ga zo maar door. Deze persona heet mevrouw J.

Stap 4:

Nu je weet hoe je statische mindset getriggerd wordt en je die persona een naam hebt gegeven, ga je die persoon opvoeden. Laat je statische mindset zijn zegje doen op de de momenten dat je getriggerd wordt. Houd het niet tegen. Maar ga er mee in gesprek en neem hem mee op reis. Op reis naar de groeimindset. Bijvoorbeeld dit zeg ik tegen juf Bullstronk: ‘Ok het klopt dat dit fout ging, maar dat kan gebeuren. Ik weet wat ik fout heb gedaan en doe dat de volgende keer anders. Ik leer ervan en dat maakt me weer slimmer.’

Na deze stappen ben je natuurlijk niet meteen klaar. Je blijft werken aan je groeimindset. Gebruik de doelen uit de onderstaande afbeelding. Sta open voor ontwikkeling en om te leren. En je kan als je wil alles bereiken.

En nu jij!

Durf jij het aan om kritisch te kijken naar jouw mindset? Wanneer word je statische mindset getriggerd? En kan jij jouw statische mindset persona een naam geven? Dan heb je al de eerste stappen gezet. Bewustwording is belangrijk. En dan kan je verder op reis. Wat zeg je tegen jezelf om een groeimindset aan te nemen? En denk er aan dat het niet meteen perfect hoeft te zijn. Succes!!

Liefs Marleen